آشنایی با تاکتیک ها و طرز بازی تیم پائولو فونسکا؛ سرمربی شیک پوشی که به دنبال پیاده کردن یک فلسفه جدید است!

ژانویه بود که در مصاحبه با اتلتیک گفت: “من به سبکی بازی میکنم که به شما این امکان را میدهد تا از بازی لذت ببرید و برای انجام این کار، باید یک روش تهاجمی و موقعیت گرا را در دستور کار خود قرار دهید. شما باید برای تسلط و ایجاد موقعیت از حریف خود بیشتر تلاش کنید”، حال یک نگاهی به مصاحبه ای که در بدو ورود به میلان انجام داد بیندازیم: “فکر میکنم میلان باشگاهی است که فلسفه آن هجومی است. برای موفقیت باید یک تیم غالب باشیم، این چیزی است که میخواهم در میلان بسازم: تیمی شجاع، غالب، هجومی، واکنش گرا، تیمی که به حریفان خود اجازه دیکته کردن بازی شان را نمیدهد”، دو مصاحبه و که یک معنا را میدهند، فوتبالی زیبا و چشمگیر، شاید او همان مردی باشد که میلان مدت هاست دنبالش بود!

چند ماه خسته کننده و گزینه های متعددی که یکی پس از دیگری رد شدند. گزینه هایی که برای هدایت میلان گاهی قابل قبول و رضایت بخش بودند و گاهی حتی شوخیشان هم زشت محسوب میشد!
حال، پائولو فونسکا، سرمربی سابق تیم های آاس رم، شاختار دونتسک و لیل، سرمربی که در فصل اخیر توانست باشگاه فرانسوی را چهارم کند و سهمیه لیگ قهرمانان را برای این تیم به ارمغان بیاورد. مرد بی حاشیه نیمکت میلان که پس از استفانو پیولی دوران جدیدی را در این باشگاه رقم خواهد زد.

سوال اصلی این است، چرا از میان سرجیو کونسیاسئو و روبرتو دی زربی و آنتونیو کونته و چندین و چند نام دیگر، پائولو فونسکا؟ چرا مدیران میلان او را به عنوان سرمربی فصل آینده خود انتخاب کردند؟
“کار با بازیکنان جوان و کم سن و سال؟“، “استفاده از تاکتیک های نوین و به روز؟” “پاسخ خوبی برای سوالی است که در سطر بالا پرسیده شد. مردی که دوست دارد تیمش بدون سردرگمی و ساده بازی کند، کسی که کار با جوانان را به خوبی بلد است و بدون درخواست بازیکنان بزرگ و نامدار کار خود را انجام میدهد و کار خود را در سکوت و بدون حاشیه به پیش میبرد. برای مثال او زمانی که هدایت باشگاه لیل را به عهده گرفت، باشگاه بازیکنان مهمش مانند آمادو اونانا، اسون بوتمن، مایک منیان و داویسون سانچز را دست داده بود، اما همچنان فونسکا توانست تیم را در اوج نگه دارد و حتی اگر بد، تیم را پنجم بکند.

———————————————————–

آمار و ارقام لیل تحت هدایت پائولو فونسکا؛ 

شاید به رتبه باشگاه فرانسوی یک نگاه بیندازید با خود تصور کنید که این تیم قطعا نتایج متوسطی را تحت هدایت پائولو فونسکا کسب کرده، اما اینگونه نیست! از هر نظر چه مالکیت، چه فاز هجومی، چه فاز دفاعی و چه از نظر پرس و شوت تیم لیل در فصل 2023/24 تحت هدایت پائولو فونسکا خیر کننده ظاهر شد و شباهت بسیاری به فصلی داشت که توانست تحت هدایت کریستوف گالتیه بالاتر از تیم پاری سن ژرمن قهرمان شود و جام را بالای سر خود ببرد.

بگذریم، بالاتر به بازیکنان جوان اشاره کردیم درست است؟ 7 بازیکن از 11 بازیکن اصلی تیم پائولو فونسکا در فصل گذشته میانگین سنی زیر 23 سال را داشتند و پائولو فونسکا با وجود این جوانان توانست تیم را به رتبه چهارم و لیگ قهرمانان فصل آینده برساند.

بد نیست یک اشاره کوچکی بکنیم بر اینکه پائولو فونسکا مرد شکست ناپذیر بازی های خانگی است! باشگاه لیل در 2 فصلی که پائولو فونسکا هدایت آنها را بر عهده داشت در 21 بازی از 31 بازی خانگی پیروز شد و تنها در 3 بازی شکست خورد و 7 تساوی نیز به دست آورد! (کمترین شکست خانگی در بین تیم های لیگ 1 از زمان به قدرت رسیدن پائولو فونسکا)

———————————————————–

طرز بازی پائولو فونسکا؛

در حمله زهردار باش و در دفاع هوشمند!

فونسکا در جدید ترین مصاحبه خود در قامت سرمربی میلان گفت: “چیزی که میتوانم بگویم این است که من تیمی تهاجمی تر میخواهم که دور از نیمه زمین خودمان در زمین حریف دفاع (پرس) را آغاز کند”

سرمربی پرتغالی میخواهد تیم‌ هایش با در اختیار داشتن هر چه بیشتر توپ، کنترل بازی‌ ها را در اختیار داشته باشند، اما وقتی مالکیت توپ از دست میرود، فونسکا معتقد است که تیم‌ ها میتوانند با کنترل فضایی که حریف باید در آن بازی کند عمل بازپس گیری توپ را انجام دهند. تیم های تحت هدایت پائولو فونسکا بر خلاف تاکتیک های استفانو پیولی همیشه سعی میکنند با کوچک کردن فضاها چه از نظر عمودی و چه از نظر افقی فضای بازی را برای حریف کاهش دهند و در مدت زمان کوتاه عملیات باز پس گیری توپ را انجام دهند.

در آخرین فصلی که پائولو فونسکا هدایت رم را بر عهده داشت، او بدون بازیکنان خوب و تراز اول، توانست میانگین 52 درصدی مالکیت را به نام خود ثبت کند و از این حیثیت در رتبه ششم در بین تمامی تیم های سری آ قرار گیرد. (بالاتر از تیم های میلان و اینتر)

بد نیست اشاره بکنیم زمانی که تیم پائولو فونسکا مالکیت توپ را در اختیار داشته باشد، از 4-2-3-1 به 3-2-4-1 تغییر سیستم میدهد! بگذارید کمی ساده تر بگویم، هنگامی که توپ در مالکیت تیم فونسکاست، مدافعین وسط کمی بازتر شده و به فولبک های چپ و راست این اجازه را میدهند تا کمی به جلوتر بروند و در فاز هجومی به دیگر بازیکنان کمک بکنند. حال یکی از هافبک های پیوت (برای مثال یکی از بین اسماعیل بن ناصر، تیجانی ریندرز و یوسف فوفانا) به عقب رفته و با جایگیری در کنار مدافعین وسط، به هافبک دیگری که در کنارش بود و هافبک تهاجمی اجازه دابل پیوت را میدهد.

در حالی که فولبک های چپ و راست به جلو میروند و به خط حمله اضافه میشوند، وینگرهای چپ و راست نیز به داخل زده و در میانه میدان به انجام وظایف خود مشغول میشوند، پائولو فونسکا به وینگرها و فولبک های خود اجازه جا به جایی را میدهد و بازیکنان این اجازه را دارند در صورت نیاز پست های خود را تغییر دهند. (برای مثال در میلان چندین و چند بار شاهد این بودیم که تئو هرناندز و رافائل لیائو پست های خود را عوض کرده و جا به جا شده اند) این رویکرد سبب میشود تا بازیکنان گزینه های متعددی برای ارسال پاس داشته باشند و درصد اشتباه تیم نیز در این هنگام به شدت پایین میاید.

بگذارید کمی هم از لیل بگوییم؛ لیل بالاترین میانگین مالکیت توپ (59.6 درصد) را در بین هر تیمی در لوشامپوینه فرانسه در فصل اخیر داشت. هر چند بالاتر هم اشاره کردیم که تیم های تحت هدایت پائولو فونسکا سعی میکنند بازی را با پاس کاری های متعدد و نگه داشتن آن کنترل کنند، رویکرد خوب و رو به جلویی که بازیکنان لیل یا هر باشگاهی که فونسکا در آن حضور داشت مرحله به مرحله و از عقب زمین بازیسازی کرده و الگوهای واضح و جذابی را برای انجام این کار پیاده میکنند.

یکی از جذاب ترین بخش های تاکتیکی فونسکا بیرون آمدن دروازده بان از محوطه خود و شرکت در پاس کاری ها میباشد، هر چند این کار به شدت ریسک بالایی دارد و ممکن است در سری آ جواب بدهد شاید هم نه!

لوکاس شوالیه، محصول 22 ساله آکادمی لیل، نقشی کلیدی در مرحله بازیسازی فصل گذشته تیمش ایفا کرد، به طوری که نقش اول بازیسازی به او سپرده شد تا نقشی فعال در کمک به تیمش برای شکست دادن اولین خط فشار حریف داشته باشد. برای مثال این عکس نقشه لمسی ایوو گربیچ پیش از هدایت فونسکا و لوکاس شوالیه پس از هدایت پائولو فونسکا میباشد (با تعداد دقایق بازی مشابه)، تفاوت رویکرد لیل در مالکیت، تحت هدایت سرمربی پرتغالی و همچنین نقش بسیار متفاوتی که شوالیه مجبور بود برای او ایفا کند.

“سمت راست ایوو گربیچ و سمت چپ لوکاس شوالیه“

پائولو فونسکا در بازیسازی به دروازه بان خود اعتماد کامل دارد و دروازه بان میتواند به تیم و او کمک کند تا با موفقیت از موقعیت‌ های ناخوشایند و پر فشار خارج شوند و یک حمله را برنامه ریزی کنند و در عین حال، توپ را حفظ و مالکیت بالای خود را نگه دارند. پس دور از ذهن نیست پائولو فونسکا برنامه های زیادی را برای مایک منیان و بازی با پای خوبش دارد و با این تفاسیر شاید او بیشتر از قبل نیز در بازیسازی ها شرکت کند و به جلو بیاید!

در این ترکیب هافبک های باکس تو باکس و پیوت، میتوانند پس از دریافت پاس از خط دفاعی و دروازه بان به سمت بالا بچرخند و تیم را به جلو فرا بخوانند و به تیم کمک کنند تا در قسمت‌ های خطرناک و با ارزش زمین که بازی در آنجا دشوار است به حرکت خود ادامه دهند. درگیر شدن دروازه بان در ترکیب اولیه این امر را ممکن کرده، در حالی که ساختار سازمان یافته و حرکت هوشمندانه تیم در زمانی که دروازه بان توپ را به سمت مدافعان میانی یا فولبک های چپ و راست ارسال میکند، برای شکستن پرس حریف و تحت فشار قرار دادن تیم مقابل موثر عمل کرده است.

در تصویر زیر هافبک تنومند لیل را مشاهده میکنیم که توانست توپ را از آن ناحیه به سمت مدافع راست بفرستد. مدافع کناری که زمان و فضای زیادی را برای دریافت دارد، زیرا پرس حریف به دلیل بازی مالکانه لیل به مرکز کشیده شده و این امر به لیل کمک میکند تا وارد فاز بعدی حمله‌ اش شود و از طریق فولبک سمت راست، وارد میانه زمین شود و یک ضد حمله را برنامه ریزی کند و این کار نشان میدهد که چرا فونسکا تاکید برای بازی با عرض در سیستم خود دارد و او میخواهد هافبک هایش بدانند که همیشه این گزینه ها در دسترس هستند و بدون اشتباه و در کمترین زمان ممکن از پرس حریف خارج شوند.

بد نیست اشاره ای بکنیم بر این که تیم لیل در فصل گذشته از رقابت های لوشامپیونه فرانسه پس از پاری سن ژرمن و موناکو، سومین خط هجومی لیگ را در اختیار داشت و همین یک مورد کافی است تا مهر تاییدی بر فوتبال مالکانه و هجومی پائولو فونسکا باشد، فوتبال مالکانه با موقعیت سازی های بسیار!

تاکتیک کاملا هجومی سرمربی پرتغالی، آاس رم تحت هدایت پائولو فونسکا هنگامی که میخواست حمله کند و به گل دست یابد، به 3-2-5 تغییر سیستم میداد و با 5 مهاجم یک شکل کاملا هجومی را به خود میگرفت!

بازی در عرض و حرکت از کناره ها، اصلی ترین بخش تاکتیکی تیم فونسکا در مواقع هجومی، تیم های پائولو فونسکا همیشه یک بازیکن را در اختیار دارد که در عرض حرکت میکند و به بازیکنان میانی این اجازه را میدهد که همیشه فردی را برای ارسال توپ داشته باشند و با سپردن توپ به آنها فشار را از میانه زمین برداشته و یک حمله را برنامه ریزی کنند. (وظیفه ای که در میلان به بازیکنانی چون رافائل لیائو، کریستین پولیشیچ و چوکوئزه سپرده خواهد شد)

حرکات رافا هرناندزی، پاس های جذاب میان مدافعین که آنها را به هم میدوزند. پائولو فونسکا، مردی که شاید کم از این تاکیک بهره ببرد و استفاده کند اما راه استفاده از حملات آندرلپ و اوورلپی را به خوبی میداند.
برای مثال در تصویر زیر، رمی کابلا توپ را دریافت میکند، میچرخاند و رو به جلو بازی و توپ را از میان خط دفاعی حریف در یک حرکت اوورلپ ارسال میکند تا گابریل گودموندسون، مدافع چپ تیم لیل را در یک موقعیت عالی گلزنی قرار دهد.
دنیای فونسکا یکی از دنیاهایی است که رمی کابلای 34 ساله و مسن در آن پیشرفت کرد و عملکرد قابل قبولی را از خود نشان داد. این بخش از مطلب دقیقا نشان میدهد که چرا لیل این همه فرصت گلزنی با ارزش را در فصل گذشته ایجاد کرد. آنها گاهی اوقات در تمام مناطق زمین بازی بسیار هوشمندانه ای برای مالکیت توپ به نمایش گذاشته اند که به آنها کمک میکند تا به تیمی سرسخت تبدیل شوند و رقبا توانایی مقابله با آنها را نداشته باشند!

از خوبی های پائولو فونسکا سرمربی پرتغالی گفتیم بد نیست یک اشاره ای هم به نکات منفی او بکنیم، یکی از نقاط ضعف پائولو فونسکا در تیم آاس رم، ایجاد بلوک میانی به جای انجام عمل پرس بود! هنگامی که تیم حریف از میدان خود عمل بازیسازی را انجام میداد، پائولو فونسکا به بازیکنان خود دستور میداد تا به میانه زمین بروند و همانند بلوک، در کنار هم قرار بگیرند. هر چند، با گذشت زمان از این تاکتیک خود دست کشید و به پرس هیبریدی روی آورد!

پرس هیبریدی، شاید اسمش کمی عجیب و غریب باشد ولی کاملا ساده و قابل درک است! پرس هیبریدی گذر از خط اول پرس و برخورد با خط دوم پرس، تیم حریف در این هنگام کار سختی دارد و برای گذر از این پرس ممکن به اشتباه نیز بیفتد! هر چند درست اجرا نشدن این روش میتواند برای تیم اجرا کننده نیز بسیار گران تمام شود. به همین جهت بسیار مهم است که این تاکتیک توسط یک سرمربی مدرن و صاحب ایده پیاده شود.

برای مثال پائولو فونسکا این تاکتیک را در لیل پیاده کرده بود، او به پیوت های خود دستور خنثی کردن هافبک های حریف، به فولک های چپ و راست دستور خنثی کردن وینگر های حریف و به وینگرهای خود دستور خنثی کردن فولبک های چپ و راست تیم حریف را داده بود. پرس چند لایه ای که فشار را بر روی تیم حریف بیشتر میکند و آنها را به اشتباه میندازد.

سومین خط دفاعی لیگ 1 فرانسه در فصلی که گذشت، شاید بهتر باشد اینگونه بگوییم، تیم پائولو فونسکا به همان گونه که خوب حمله میکند و به خوبی نیز دفاع میکند! تیم پائولو فونسکا هنگام دفاع و بازپس گیری توپ معمولا به شکل 4-2-3-1 قرار میگیرند و از یک رویکرد نسبتا مرد محور در مرحله پرس بالا استفاده میکنند. (همان توضیحاتی که در متن بالا داده شد)
تصویر پایین به خوبی نشان میدهد که تیم فونسکا هنگام دفاع با نهایت توان پرس را انجام میدهد و تا جای ممکن تیم حریف را فلج کرده و گزینه های پاس آنها را محدود میسازد. این تنها یک نمونه کوتاه از پرس تیم لیل بر رقبا است، اما به وضوح نشان میدهد که چگونه آنها برای مقابله با تراکم رقبا و خفه کردن پیشرفت آنها آماده میشوند.

مهاجم و بازیکن پشت مهاجم تیم پائولو فونسکا نقشی کلیدی در خط هافبک و خط هجومی دارند. برای مثال در این تصویر که به بازی لیل و لنس مربوط میشود، توپ در اختیار دروازه‌ بان حریف است، هم مهاجم و هم بازیکن پشت مهاجم، هافبک تدافعی حریف را میگیرند و قصد دارند با خنثی کردن آن گزینه های پاس حریف را ببندند و مجبور به لو دادن توپ بکنند.
هنگامی دروازه بان توپ را برای مدافع میانی ارسال میکند، وظیفه مهاجم تیم پائولو فونسکا این است که این بازیکن را ببندد و به جای بستن راه هافبک تدافعی حریف وقت خود را صرف مدافع پیش رویش بکند، زیرا بازیکن پشت مهاجم در این زمان به سمت هافبک تیم حریف رفته او را تحت فشار قرار میدهد. (همان پرس هیبریدی که در متن های بالاتر نیز توضیح داده شد)

حریف که فشار را احساس میکند، از روی ناچاری مجددا بازی را به عقب برده و به سمت دیگر زمین پاس را ارسال میکند، سپس دو بازیکن تیم پائولو فونسکا نقش هایشان را عوض میکنند. در تمام این مدت، هافبک‌ های لیل آرام آرام به هافبک‌ های حریف نزدیک میشوند و خطوط پاس را به روی آنها میبندند. آنها بیشتر روی پاس‌ های کوتاه تمرکز میکنند تا توپ‌ های بلند، لیل تحت هدایت پائولو فونسکا، خوب پرس میکرد و خوب توپ را باز پس گیری میکرد، هر چند این عمل هر از گاهی برایشان گران نیز تمام میشد!

یکی از نکات مثبت تاکتیک های دفاعی پائولو فونسکا، بسته بازی کردن تیم هایش است. هدف از این کار این است که حریف را وادار کند یا با کناره ها بازی کنند و یا به بازی طولی روی بیاورند و از طریق سانتر ایجاد موقعیت کنند، که به خاطر بسته بازی کردن تیم پائولو فونسکا حریف نمیتواند کاری را پیش ببرد و اکثرا در تله آفساید گیر میکند.

به قسمتی از سخنان پائولو فونسکا در اولین کنفرانس خود در قامت سرمربی میلان توجه کنید: “تمایل زیادی دارم که در عمل هواداران را متقاعد کنم. به هواداران این باور را میدهم که تیم جاه طلبی خواهیم بود که برای پیروز شدن بازی میکند”، دقت کردید که پائولو فونسکا در سخنانش اشاره کرد “برای پیروز شدن بازی میکنیم“، چیزی که در دوران استفانو پیولی شاهدش نبودیم و تیم و بازیکنان در سردرگمی کامل به سر میبردند و هیچکس وظیفه خود را به درستی نمیدانست و هر کس برای خود بازی میکرد…!

فرانچسکو کاماردا، لورنزو توریانی، مارکو ناستی، کوین زرولی، الکس خیمنز، داویده بارتزاگی و بسیاری از بازیکنان اصلی تیم که جوان هستند و اهمیت مدیران میلان به جوانگرایی و بازی گرفتن پائولو فونسکا از جوانان، همه اینها باعث میشود تا کمی طرفداران به فصل پیش رو امیدوار شوند و همانند دوران استفانو پیولی خود را از پیش باخته 100 درصدی ندانند!

پائولو فونسکا شاید گزینه محبوبی نباشد اما همه سخنان بالا نشان داد که او حرف های زیاد برای گفتن دارد و میتواند گزینه خوبی برای نیکمت و آینده میلان باشد. با یک پنجره نقل و انتقالاتی حساب و کتاب شده، با اضافه شدن بازیکنان با تجربه ای مانند آلوارو موراتا، استراهینیا پاولوویچ، امرسون رویال و چند بازیکن دیگر، میتوان به ستاره دوم و قهرمانی 20ام در فصل پیش رو امیدوار بود. جایی که کار تیم میلان با حضور ناپولی تحت هدایت آنتونیو کونته، اینتر قهرمان فصل گذشته، یوونتوس تحت هدایت تیاگو موتا سخت خواهد بود و قهرمانی به سادگی به دست نخواهد آمد…!